dossier

Met één been in bloemenland

Vijf radiodagboeken over integreren op z'n Hollands.

“Toen ik hoorde dat ik naar Nederland ging, dacht ik dat er overal bloemen zouden liggen. Een huis, een bed van bloemen, en de rozen hadden geen doorns.”
Ranishma, 14 jaar.

Vijf leerlingen van het Haagse Johan de Witt-College hielden een half jaar lang een radiodagboek bij. De jongeren, allemaal nieuwkomers, vertelden in de beslotenheid van hun slaapkamer iedere week over hun leven in Nederland.
Hoe word je Nederlands? Waarom zijn Nederlanders zo negatief over 'allochtonen' en de islam? Hoe bouw je als nieuwkomer een leven op in Nederland?

De vijf scholieren, twee van oorsprong Marokkaanse jongens en drie meisjes van Joegoslavische, Turkse en Surinaamse afkomst formuleerden hun antwoorden op die vragen.
Deze unieke manier van radio maken resulteerde in opnames, die een intiem beeld geven van kinderen die zich staande moeten houden tussen twee culturen: die van het gastland, en die van het moederland.

Allemaal hadden ze een romantisch idee van Nederland, de vijf leerlingen van het Johan de Witt College in de Haagse Schilderswijk: "Ik dacht dat je hier het goud van de straten kon scheppen" vertelt de Marokkaanse Youness. "Voor mij was Nederland een bloemenland, waar alles van bloemen gemaakt was" vertelt Ranishma uit Suriname.

Binnen de redactie van het onderzoeksprogramma ontstond het idee voor de dagboeken door de heftige discussie over de problemen rondom integratie. Hoe realistisch is de harde lijn van het kabinet en de Tweede Kamer om allochtonen te laten integreren? Hoe is het nu echt om aan de andere kant te staan, om in Nederland een nieuw leven op te bouwen als je uit het Rifgebergte, Koerdistan of Belgrado komt?
Om op die vragen een antwoord te krijgen kozen de programmamakers van Argos voor een onorthodoxe manier van radio maken: Vijf allochtone nieuwkomers kregen een opnamerecorder en vertelden in de beslotenheid van hun slaapkamer over hun leven in Nederland. Meer dan 35 uur aan dagboekfragmenten leverde dit op, die nu zijn verwerkt in het documentairetweeluik 'Met één been in Bloemenland'.

Uit de verhalen van de kinderen blijkt dat ze het gevoel hebben dat het debat over integratie vooral over hun hoofd heen wordt gevoerd. En dat terwijl ze juist graag in contact willen komen met 'blanke' Nederlanders om te leren hoe de Nederlandse cultuur in elkaar steekt. Maar dit lukt amper, omdat de leefwereld van de kinderen overwegend allochtoon is.

Hoe groot de kloof tussen beleid en realiteit is, bleek uit een bezoek van minister Verdonk van Integratie aan de school. Daar voelde ze zich zo onheus bejegend door de kritische vragen van de leerlingen over haar integratiebeleid, dat zij haar collega minister Van der Hoeven van Onderwijs er op aansprak.

Volgens schooldirecteur Mohammed zijn het juist de politici die zich waardiger zouden moeten gedragen: "Politici polariseren, in plaats van de boel bij elkaar te houden. Ze hebben geen idee wat ze aanrichten op een school als deze"

  • Gulustan, een Turkse moslima van 19, verbaast zich over het vijandige klimaat in Nederland: "Ik ben bang", vertelt ze. " Jullie zijn streng tegen allochtonen, dat voelen we heel erg. Ik weet dat jullie Nederlanders heel blij zijn als we allemaal terug gaan naar Turkije. De druk is zo groot, ik wil niet meer uitleggen waarom ik een hoofddoek draag. Ik word er gek van." Gulistan ontpopt zich van een timide meisje tot een jonge wanhopige vrouw die vooral op zoek is naar de reden van haar isolement: "Niemand begrijpt me, echt. Mijn ouders willen alleen maar dat ik zo snel mogelijk Nederlands leer, en de Turken hier komen uit andere staten van Turkije, ik kan ze niet vertrouwen. Ik begrijp niet waarom mijn vader in de Schilderswijk is gaan wonen. Ik kan er niet alleen over straat. En als je naar de tv kijkt worden allochtonen altijd als schuldige aangewezen."
  • Opvallend is dat de 13-jarige Marokkaanse Nordin, die al sinds zijn 3e in Nederland woont, opmerkelijk optimistischer over Nederland blijkt te zijn: "De verwachtingen van onze familie zijn uitgekomen. We leven hier heel leuk in Nederland." Nordin lijkt het meest geïntegreerd van alle dagboekleerlingen: "Ik heb heel veel contact met blanke Nederlanders, ik zit namelijk op een voetbalclub met heel veel blanken. Vorig jaar zijn we kampioen geworden. Ik ben heel erg blij met m'n leven hier, ik weet niet of ik terug zou willen."
  • De 14-jarige Ranishma komt oorspronkelijk uit Suriname: "Ik moet wel verdrietig zijn geweest toen ik op m'n 7e hier naartoe kwam, maar ik kan het me niet goed herinneren. Toen ik hoorde dat ik naar Nederland ging, dacht ik dat er overal bloemen zouden liggen. Een huis, een bed van bloemen, en de rozen hadden geen doorns." Toch blijkt voor Ranishma Nederland niet het bloemenland waar ze van droomde: "De gedachte bij veel buitenlanders is dat er in Nederland veel werk is, en dat je snel rijk wordt. Maar daar klopt volgens mij helemaal niets van. Het is heel moeilijk om een baan te vinden." Ranishma komt weinig in aanraking met de 'autochtone' wereld: "Ik heb niet veel contact met blanke Nederlanders. Ik weet niet of ik het mis."
  • Ook de 17 jarige Marija komt niet echt in aanraking met de Nederlandse samenleving: "Ik zou wel graag contact met Nederlanders willen. Je zegt wel gedag, maar écht contact is er niet. Toen ik hier kwam wonen dacht ik: waar zijn ze die Nederlanders? Waar ik woon lijkt het wel Turkije of Marokko." Marija keert iedere zomer terug naar haar moeder in Joegoslavië: "Ik zie dan weer een deel van mijn jeugd, die ik vroeger had, en nu niet meer. Ik mis gewoon iets. Toch krijg ik het weer even, en dan raak ik het weer kwijt. Ik ben anders geworden."
  • Youness, een Marokkaanse jongen van 17, vertelt over de moord op Theo van Gogh: "Van Gogh heeft een foutje gemaakt, maar de moordenaar een nog groter foutje. Maar Nederlanders hebben een heel grote fout gemaakt, door scholen en moskeeën in brand te steken. Jullie hebben toch ook Pim Fortuyn vermoord? Toen zeiden jullie ook niet dat alle Nederlanders het land uitmoesten!. Ik ben een goede Marokkaan, echt.''
    Youness wil graag een islamitische vrouw: "Mijn droomvrouw moet moslim zijn, en maagd. Dat moet ze echt zijn, maagd. En ze moet respect hebben voor mijn ouders. Ze moet veel kinderen willen, en dan ga ik van haar houden, omdat ze mijn vrouw is." Ook het Palestijns-Israelische conflict houdt Youness erg bezig: ''Palestina is de deur van de hemel. Ik wil vechten, echt doodgaan voor Palestina. Onze broeders in Palestina lijden, ik moet huilen als ik de beelden op tv zie. Het blijft in mijn hart, net als bloed. Ik wil vechten, om onze brothers daar te helpen."

    'Met één been in Bloemenland' kwam tot stand in samenwerking met het 'Radioatelier'